Cách Soi Đường Đời đọc một cái tên

Phần lớn tên riêng của người Việt là tiếng gốc Hán: trong các tên quen gặp, gần như tên nào cũng là tiếng gốc Hán, và Út là ngoại lệ. Tên thuần Việt như Nắng, Mây là một nhóm nhỏ hơn, và đang được đặt nhiều dần.

Một âm như minh ứng với nhiều chữ Hán, mỗi chữ một nghĩa. Giấy khai sinh chỉ ghi âm; chữ nào là chữ của tên, người đặt tên tự chọn. Vì vậy Soi Đường Đời không chọn thay bạn: Soi Đường Đời xếp các chữ cùng âm theo một thứ tự cố định và để bạn mở từng chữ.

• Trước hết là chữ đã có nghĩa do ban biên tập soạn và duyệt cho đúng cặp chữ và âm.
• Rồi tới chữ thường gặp trong tên, theo dữ liệu dùng chữ của bảng Unihan.
• Sau cùng là chữ khác có nguồn đọc; bộ thủ đứng một mình và chữ chỉ dùng ở Nhật nằm dưới “xem tất cả”.
• Soi Đường Đời ưu tiên dạng phồn thể; dạng giản thể ghi thành một chú thích.

Cùng một tên, mỗi trang trên mạng ghi một hành khác nhau. Lý do nằm ở chỗ chữ chưa được chọn: cùng âm minh mà khác chữ thì khác bộ thủ, và bộ thủ mới là chỗ người xưa gán hành. Một trang gán hành cho cái tên mà không hỏi bạn chọn chữ nào là đang chọn hộ bạn một chữ, rồi đọc hành của chữ ấy.

Ở đây bạn thấy chữ, bộ thủ, số nét và nguồn của từng nghĩa, rồi tự chọn. Lớp ngũ hành nằm trong “Chữ viết xưa”, đóng sẵn, và chỉ mở khi bạn yêu cầu; Soi Đường Đời không xếp hạng tên theo hành nào.

Phần lớn tên riêng của người Việt là tiếng gốc Hán; tiếng thuần Việt như Mây, Nắng, Út là một nhóm nhỏ hơn và đang được đặt nhiều dần. Tiếng thuần Việt từng được viết bằng chữ Nôm, loại chữ người Việt tự đặt ra hoặc mượn chữ Hán để ghi âm tiếng mình.

Soi Đường Đời chia chữ Nôm làm ba bậc theo nguồn của bảng Unihan: bậc A là chữ chỉ có ở Việt Nam, người Việt tự đặt; bậc B là chữ Hán mượn để ghi một âm Việt mà bảng không ghi là âm Hán Việt; bậc C là chữ Hán đọc theo âm Hán Việt. Chữ bậc B không bao giờ được trình bày như chữ Hán của tên.

Khi một tiếng có nhiều dạng chữ Nôm, Soi Đường Đời ưu tiên dạng đã in trong một từ điển cũ có ngày tháng, như Đại Nam quấc âm tự vị của Huỳnh Tịnh Của (1895–1896), sau khi ban biên tập đối chiếu trên bản chụp; rồi tới bậc A trước bậc B. Một tiếng chưa có dạng chữ nào thì Soi Đường Đời chỉ ghi nghĩa tiếng Việt, không bày một ô chữ trống.

Soi Đường Đời tách họ tên thành từng tiếng theo chính tả tiếng Việt, xếp thanh của mỗi tiếng vào nhóm bằng hay trắc, và tả chuỗi bằng trắc khi gọi cả họ tên. Soi Đường Đời chỉ tả chuỗi ấy, không nói chuỗi nào hay hơn.

Soi Đường Đời cũng thử các cách nói lái của tên, đổi vần và thanh giữa hai tiếng, và chỉ ghi ra khi gặp cụm từ nào trong danh sách của Soi Đường Đời. Danh sách ấy còn nhỏ, nên không gặp gì không có nghĩa là không có cách đọc nào khác. Kết quả nói lái không bao giờ nằm trên trang được lập chỉ mục.

Cách viết tên theo vùng chỉ ghi ở họ (Vũ và Võ, Hoàng và Huỳnh); cách đọc theo vùng chỉ ghi ở tên (thanh hỏi và thanh ngã, chữ v đọc như d).

Số liệu tên lấy từ các mẫu đã công bố, không phải thống kê cả nước. Mỗi dòng số liệu trên trang ghi rõ mẫu của nó; Soi Đường Đời không ghi số lượng, tỷ lệ hay thứ hạng, không nói gì về trẻ sinh sau 2015, và không bao giờ hỏi hay ghi giới tính.

Dữ liệu về người thật chỉ xuất hiện trên những trang ban biên tập đã đọc; dòng “Trong lịch sử” chỉ hiện khi ban biên tập đã đọc và chấp thuận riêng một nhân vật.

Soi Đường Đời không chấm điểm, không xếp loại, không nói tên nào hay hơn tên nào, và không đoán gì về người mang tên. Soi Đường Đời không hỏi giới tính, giờ sinh, nơi sinh hay năm sinh của cha mẹ.

Họ tên bạn gõ được đọc ngay trong trình duyệt; máy chủ chỉ nhận các âm tiết để tìm nghĩa đã duyệt, không ghi lại, không lưu.

Bảng chữ và nghĩa

• Jean Bonet, Dictionnaire annamite-français (Paris, 1899–1900, 2 tập) (tài liệu công cộng)
• Huỳnh Tịnh Của, Đại Nam quấc âm tự vị, tập I (A–L), 1895 (tài liệu công cộng)
• Huỳnh Tịnh Của, Đại Nam quấc âm tự vị, tập II (M–X), 1896 (tài liệu công cộng)
• J. F. M. Génibrel, Dictionnaire annamite-français (2nd ed., 1898) (tài liệu công cộng)
• hanviet.csv (ph0ngp/hanviet-pinyin-wordlist) (giấy phép MIT)
• Kai Hanzi, hsk-sino-viet (hf kaihanzi/hanzi-sino-vietnamese), data/characters.json (CC BY 4.0)
• Unicode L2/23-251, kVietnamese corrections (2023) (tài liệu Unicode)
• NomNaTong font v5.18 (nomfoundation/font) (giấy phép MIT)
• Pigneau de Béhaine (attrib.), Dictionarium Anamitico-Latinum, manuscript (BnF Vietnamien C 1) (tài liệu công cộng)
• Alexandre de Rhodes, Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (Rome, 1651) (tài liệu công cộng)
• Kinh Thi (詩經), chinese-poetry/chinese-poetry shijing.json (giấy phép MIT)
• J. L. Taberd, Dictionarium Anamitico-Latinum (Serampore, 1838) (tài liệu công cộng)
• Thiều Chửu (Nguyễn Hữu Kha), Hán Việt tự điển (Hà Nội, 1942) (tài liệu công cộng tại Việt Nam)
• Unicode Unihan Database 18.0.0 (kVietnamese, kIRG_VSource, kRSUnicode, kTotalStrokes) (giấy phép Unicode)
• English Wiktionary, Vietnamese etymology sections (CC BY-SA 4.0, chỉ dùng sự kiện)

Dữ liệu tên thật

• hoten.org, mẫu SG01: 100 tên phổ biến theo từng danh sách (TP.HCM, sinh 2007–2011) (CC BY 4.0)
• hoten.org, mẫu SG01: danh sách 1000 cặp đệm + tên phổ biến (chỉ dùng 200 cặp đầu mỗi danh sách) (CC BY 4.0)
• hoten.org, mẫu VNTH01: 300 tên và 200 đệm thường gặp, có số lần xuất hiện (CC BY 4.0)
• hoten.org, mẫu DKL01: 100 tên phổ biến ở Đắk Lắk (sinh 1991–2002) (CC BY 4.0)
• Wikidata: người Việt Nam có mục Wikidata (nhân vật có bài Wikipedia), đếm theo tên (CC0)
• Nguyễn Việt Khoa (2010), luận án tiến sĩ, University of Sussex (danh sách thí sinh năm 2006 của Bộ GD&ĐT) (All rights reserved (fact-only))
• Nguyen-Viet Khoa (2025), Names 73(2) (CC BY 4.0)
• Lê Thị Minh Thảo & Phạm Thị Ngọc (2026), Onomástica desde América Latina 7(1) (CC BY-NC-SA 4.0 (fact-only))

• Nguồn: hoten.org (Nguyễn Đức Anh), mẫu SG01 – 241.012 họ tên, chủ yếu TP.HCM, sinh 2007–2011; CC BY 4.0.
• Nguồn: hoten.org, mẫu VNTH01 – 1.680.000 họ tên, phần lớn sinh sau 1980, không theo tỷ lệ dân số; CC BY 4.0.
• Nguồn: hoten.org, mẫu DKL01 – Đắk Lắk, sinh 1991–2002; CC BY 4.0.
• Dữ liệu tên: tổng hợp từ Wikidata (CC0).
• Theo Nguyễn Việt Khoa (2010), luận án tiến sĩ, ĐH Sussex, tính từ danh sách thí sinh năm 2006 do Bộ GD&ĐT cung cấp.
• Nguyễn Việt Khoa (2025), Names 73(2), CC BY 4.0.
• Lê Thị Minh Thảo & Phạm Thị Ngọc (2026), Onomástica desde América Latina 7(1).

← Về trang Ý nghĩa tên · Quy định đặt tên khai sinh → · Tra cứu ý nghĩa tên →